GIB  Ana Sayfa  Formlar ve Yayınlar  Vergi ve Beyanname Düzenleme Rehberleri  BASİT USULDE VERGİLENDİRME REHBERİ (1999)
BASİT USULDE VERGİLENDİRME REHBERİ (1999)

BASİT USULDE VERGİLENDİRME REHBERİ (1999)

BASİT USULDE VERGİLENDİRME
UYGULAMASINA GEÇİLMESİNİN AMACI NEDİR?

1 Ocak 1999 tarihine kadar, küçük esnaf ve sanatkar götürü vergi adı verilen sabit bir vergiyi ödemekle yükümlü tutulmuştur. Bu durum zaman zaman bu kesimin vergi ödemediği şeklinde haksız olarak suçlanmasına da yol açmıştır. Gerçekte bu kesim bir yandan kazansın kazanmasın vergi ödemiş, bir yandan da bu kesim üzerinden vergi kaçırılması ile karşı karşıya kalınmıştır.

Basit usulde vergilendirme uygulamasına geçilmesinin amacı; basit usulde vergilendirilecek mükelleflere ilave yükümlülükler getirmek değil kayıt dışı ekonominin engellenmesi ve belge düzeninin yerleştirilmesidir.

BASİT USUL NEDİR?

Götürü vergileme 31/12/1998 tarihi itibariyle kaldırılarak yerine basit usul getirilmiştir. Basit usul vergiden muaf olmayan küçük esnaf ve sanatkar için getirilmiş özel bir vergileme biçimidir. Bu usulde, gelir elde edilsin edilmesin götürü bir vergi ödenmesi söz konusu olmayıp, gerçek gelir üzerinden vergi ödenmesi esastır. Bu usulde vergiye tabi kazancın tespitinde özellikler olup bu hususlar aşağıda açıklanmıştır.

BASİT USULE TABİ MÜKELLEFLERE EK BİR VERGİ YÜKÜ GELECEK MİDİR?

Götürü usulden basit usule geçen mükelleflere ilave vergi yükü getirilmemiş ve 1999, 2000 ve 2001 yıllarında vergilendirilecek kazançlarına üst sınır konulmuştur.

Buna göre, mükellefler alış, satış ve hasılat tutarları ile elde ettikleri safi kazançları ne olursa olsun en fazla intibak ettirildikleri derecelere göre belirlenen safi kazançlar üzerinden vergilendirileceklerdir.

Ancak, beyan edilecek safi kazanç götürü safi kazancın altında ise, vergilendirmede daha düşük tutarda beyan edilen safi kazanç esas alınacaktır.

KİMLER BASİT USULDE VERGİLENMEKTEDİR?

Aşağıda yazılı genel ve özel şartları 31/12/1998 tarihi itibariyle taşıyanlar 1/1/1999 tarihinden itibaren basit usulde vergilendirilecektir. Götürü usulden basit usule geçen mükellefler genel şartları taşımaları kaydıyla, alış ve satış tutarları ne olursa olsun 2001 yılı sonuna kadar basit usulde vergilendirmeden yararlanabilecektir.

Genel Şartlar

1) Kendi işinde bilfiil çalışmak veya bulunmak.

2) İşyeri mülkiyetinin iş sahibine ait olması halinde emsal kira bedeli, kiralanmış olması halinde yıllık kira bedeli toplamı büyükşehir belediye sınırları içinde

420 milyon lirayı, diğer yerlerde 300 milyon lirayı aşmamak.

3) Ticari, zirai veya mesleki faaliyetleri dolayısıyla gerçek usulde gelir vergisine tabi olmamak.

İşyerinin mülkiyetinin iş sahibine ait olması halinde yıllık kira bedeli yerine emsal kira bedeli esas alınacaktır

Özel Şartlar

1) Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satanların yıllık alımları tutarının 6 milyar lirayı veya yıllık satışları tutarının 8 milyar lirayı aşmaması.

2) 1 numaralı bentte yazılı olanların dışındaki işlerle uğraşanların bir yıl içinde elde ettikleri gayri safi iş hasılatının 3 milyar lirayı aşmaması.

3) 1 ve 2 numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde, yıllık satış tutarı ile iş hasılatı toplamının 6 milyar lirayı aşmaması.

BASİT USULDE VERGİLENDİRMEDE BELGE
DÜZENİ NASIL OLACAKTIR?

Basit usulde vergilendirilen mükellefler Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre fatura, perakende satış vesikaları ve diğer belgeleri düzenlemek ve kullanmak zorundadırlar. Ancak mükellefler 1/1/1999 tarihinden 30/6/1999 tarihine (taksi işleten mükellefler, taksimetrelerine fiş verebilecek cihaz takılıncaya) kadar belge veremedikleri günlük hasılatları için gün sonunda tek bir fatura düzenleyebileceklerdir.

Ancak, bu imkandan yararlanmak isteyen mükellefler müşterilerinin istemeleri halinde fatura veya perakende satış vesikası (dolmuş işletenler hariç) vermek zorundadırlar.

ÖRNEK

Öteden beri taksi işleten mükellef bay (A) ;

– götürü usul uygulamasında gerçek usulde vergilendirilen müşterilerince düzenlenen gider pusulasını imzalamakta idi,

– basit usule geçilmesi ile birlikte müşterilerinin istemesi halinde fatura veya perakende satış vesikası düzenleyerek ilgili kişilere verecektir. Ancak müşterilerin istememesi nedeniyle belge düzenlenmeyen günlük hasılatları için gün sonunda tek bir fatura düzenleyebilecektir.

Bu uygulama taksiciler açısından önceki duruma göre ilave bir yük getirmeyecektir. Fiilen belgeye yazılacak bilgilerin müşteri tarafından doldurulması ve taksicinin sadece imza atması yeterli olacaktır.

BELGELER NEREDEN TEMİN EDİLECEKTİR?

Basit usule tabi mükellefler kullanacakları belgeleri ve zarfları bağlı oldukları oda veya birliklerden temin edeceklerdir.

KAYITLAR NEREDE TUTULACAKTIR?

Mükellef kayıtları öncelikle mesleki yönden bağlı olunan odalar bünyesinde kurulacak bürolarda tutulacaktır. Mesleki yönden bağlı oldukları oda bünyesinde büro kurulmamış ise kayıtlar iş yerlerinin bulunduğu yerdeki diğer meslek odalarında kurulmuş olan bürolarda tutulacaktır. İşyerlerinin bulunduğu yerde bulunan meslek odaları bünyesinde büro kurulmamış ise kayıtlar mükellefin bağlı olduğu odanın öngöreceği yerdeki büro tarafından tutulabilecektir.

İsteyen mükellefler kayıtlarını kendileri tutabilecektir. Kayıtlarını kendisi tutan mükellefler, odalar tarafından yapılması gereken bütün işlemleri kendileri yapacaktır.

BELGELER NEREYE TESLİM EDİLECEKTİR?

Basit usule tabi mükellefler birer aylık mal alış ve giderleri ile hasılatlarını gösteren belgeleri ayrı zarflara koyarak izleyen ayın 10’una kadar kayıtlarının tutulduğu bürolara vereceklerdir.

BELGE ALMAYAN VEYA VERMEYENLERE UYGULANACAK CEZA NEDİR?

Bir takvim yılı içinde iki defa belge almadığı veya vermediği tespit edilen mükellefler intibak ettirildikleri derecenin bir üstünden, birinci dereceden vergilendirilenler ise intibak ettirilen derecelere ait safi kazanç tutarları

% 50 oranında artırılmak suretiyle bulunan tutar üzerinden vergilendirilirler.

BASİT USULDE TİCARİ KAZANÇ NASIL TESPİT EDİLECEKTİR?

Basit usulde ticari kazanç, bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ile giderler ve satılan malların alış bedelleri arasındaki müspet farktır. Bu fark, faaliyetle ilgili olarak alınması ve verilmesi mecburi olan alış ve giderler ile hasılatlara ilişkin belgelerde yazılı tutarlara göre hesaplanacaktır.

Ancak, kullanılan sabit kıymetler gider yazılmayacak ve üzerlerinden amortisman hesaplanmayacaktır.

STOK MALLAR NASIL BEYAN EDİLECEKTİR?

Basit usulde vergilendirme kapsamına alınan mükellefler, 1/1/1999 tarihi itibariyle mevcut mallarını alış bedelleri ile bu bedel bilinmiyorsa kendileri tarafından tespit edilecek rayiç bedelleri ile değerlemeye tabi tutacaklardır. Mükellefler stoklarında bulunan mallara ait fatura ve benzeri vesikalarda yüklendikleri katma değer vergilerini 20/4/1999 tarihine kadar kayıtlarının tutulduğu bürolara bildirmeleri kaydıyla indirim konusu yapabileceklerdir.

Basit usulde vergilendirilen mükellefler ilk vergilendirme döneminde; düzenledikleri belgelerde gösterilen hesaplanan katma değer vergisinden, o dönem içindeki mal ve hizmet alışları ile giderleri için yüklendikleri katma değer vergisi ve stok beyanında yer alan katma değer vergisini indirim konusu yapabileceklerdir.

Ancak, alış belgesi bulunmadığı için rayiç bedelleri ile değerlemeye tabi tutulan bu mallara ilişkin katma değer vergisi indirim konusu yapılmayacaktır.

GELİR VERGİSİ BEYANNAMESİ NE ZAMAN VERİLECEKTİR?

Gelir, sadece basit usulde tespit edilen ticari kazançlardan ibaret ise yıllık beyanname, mükellefin de imzası alındıktan sonra izleyen yılın Şubat ayı içinde büroda görevli personel veya mükellef tarafından vergi dairesine verilecek veya gönderilecektir. Bu çerçevede ilk beyanname, 2000 yılının Şubat ayında verilecektir.

Ancak, mükelleflerin basit usulde vergilendirilen ticari kazancı ile birlikte diğer gelir unsurları da varsa yıllık beyanname Mart ayı içinde verilecektir.

MUHTASAR BEYANNAME VERİLECEK MİDİR?

Basit usulde vergilendirilen mükellefler gelir vergisi tevkifatı yapmayacaklar ve muhtasar beyanname vermeyeceklerdir.

KATMA DEĞER VERGİSİ BEYANNAMESİ NE ZAMAN VERİLECEKTİR?

Basit usule tabi olan mükelleflerin katma değer vergisi beyannamesi 3’er aylık dönemler itibariyle, bu dönemi takip eden ayın 25’ine kadar ilgili vergi dairesine verilecektir.

Basit usulde vergilendirilen mükellefler, defter tutmayacağından mal ve hizmetlere ait katma değer vergisi indiriminin belgelendirilmesinde alış ve gider vesikalarının kanuni defterlere kaydedilmesine ilişkin şart aranmayacaktır.

BASİT USULDE VERGİLENDİRİLEN MÜKELLEFLER GEÇİCİ VERGİ ÖDEYECEKLER MİDİR ?

Basit usulde vergilendirilen mükellefler geçici vergi ödemeyeceklerdir.

SAHTE VEYA MUHTEVİYATI İTİBARİYLE YANILTICI BELGE DÜZENLEYEN VEYA KULLANANLARIN VERGİLENDİRİLMESİ?

Yapılan denetimlerde, basit usulde vergilendirilen mükelleflerden sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenlediği veya kullandığı tespit edilenler basit usulden yararlanamayacaklardır.
Mükellefler bu hususun kendilerine tebliğ edildiği tarihi takip eden aybaşından itibaren işletme hesabı esasına göre defter tutmak suretiyle gerçek usulde vergilendirileceklerdir.



Rehberi bilgisayarınıza indirmek için üstüne tıklayınız.







MUKELLEF HAKLARI ILETISIM SITE HARITASI ABONE ENGLISH DEUTSCH ESPAÑOL YARARLI BILGILER