9- Transfer Fiyatlandırması Yoluyla
Örtülü Kazanç Dağıtımında Düzeltme İşlemleri
Tamamen
veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılan kazanç,
Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarının uygulamasında, Kanunda belirtilen
şartların gerçekleştiği hesap döneminin son günü itibarıyla dağıtılmış kâr payı
veya dar mükellefler için ana merkeze aktarılan tutar sayılacaktır.
Transfer
fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılan kazancın kâr payı sayılması ile
mükellefler bu kâr payına ilişkin olarak istisna hükümlerinden
yararlanacağından, "karşı taraf düzeltmesi" bu şekilde, işleme taraf
olanlar arasında gerçekleşmiş olacaktır. Dolayısıyla, dağıtılmış kâr payının
net kâr payı tutarı olarak kabul edilmesi ve brüte tamamlanması sonucu bulunan
tutar üzerinden ortakların hukuki niteliğine göre belirlenen oranlarda vergi
kesintisi yapılacaktır.
Daha
önce yapılan vergilendirme işlemleri, taraf olan mükellefler nezdinde buna göre
düzeltilecektir. Ancak, bu düzeltmenin yapılabilmesi için örtülü kazanç dağıtan
kurum adına tarh edilen vergilerin kesinleşmiş ve ödenmiş olması gerekmektedir.
Örtülü kazanç dağıtılan kurum nezdinde yapılacak düzeltmede dikkate alınacak
tutar, kesinleşen ve ödenen tutar olacaktır.
9.1- Transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtan kurum tarafından yapılacak düzeltme işlemleri
Transfer
fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı şartlarının gerçekleşmesi
halinde, örtülü kazanç dağıtan kurum tarafından işlemin yapıldığı geçici vergi
döneminde hesaben gerekli düzeltme işlemleri yapılabilecektir. Örtülü kazanç
dağıtılan tarafından da aynı dönem içinde düzeltme yapılabilmesi mümkündür.
Düzeltmenin
geçici vergi döneminden sonra yapılması halinde, örtülü kazanç dağıtan kurum
tarafından verilen düzeltme beyannamesi ile tahakkuk eden vergilerin
kesinleşmiş ve ödenmiş olması şartıyla, örtülü kazanç dağıtılan tarafından da
(bir sonraki geçici vergi döneminde) düzeltme yapılabilecektir.
Hesap
dönemi kapandıktan sonra transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç
dağıtımı yapan kurumun düzeltme talebi, vergi dairesince Vergi Usul Kanunu
hükümleri uyarınca değerlendirilip sonuçlandırılacaktır. Bu düzeltme sonucu
tarh edilen vergilerin kesinleşmiş ve ödenmiş olması halinde, karşı tarafta da
gerekli düzeltme işleminin kendiliğinden yapılması mümkün olacaktır.
Verginin
kesinleşmesi; dava açma süresi içinde dava açılmaması, yargı mercilerince nihai
kararın verilmiş olması veya uzlaşmanın vaki olması gibi haller nedeniyle
verginin kesinleşmesi ve itiraz edilmeyecek duruma gelmesidir.
Transfer
fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtan kurumun, zamanaşımı süresi içinde
düzeltme talebinde bulunmuş olması halinde, düzeltme sonucu tarh edilen
verginin kesinleşip ödenmesi şartıyla karşı tarafta da süreye bakılmaksızın
gerekli düzeltme işlemi yapılacaktır.
9.2- Örtülü Kazanç Dağıtılan Kişinin Tam
Mükellef Kurum Olması
Transfer
fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılan kazanç tutarı kâr payı geliri
olarak dikkate alınacak olup, şartların varlığı halinde iştirak kazançları
istisnasından yararlanılacak ve düzeltme işlemi gerçekleşecektir.
Yukarıda
yer alan bölümde de açıklandığı üzere, düzeltme yapılabilmesi için ilgili
tutarın örtülü kazanç dağıtan mükellef tarafından ödenmesi gerekmektedir. Bu tutar ödendikten sonra, transfer fiyatlandırması
yoluyla örtülü kazanç dağıtılan mükellefin, bu düzeltmeleri ilgili dönem
beyannameleri üzerinde yapması gerekmektedir.
9.3- Örtülü Kazanç Dağıtılan Kişinin Dar
Mükellef Kurum, Gerçek Kişi, Vergiye
Tabi Olmayan veya Vergiden Muaf Olan Herhangi Bir Kişi Olması
Örtülü
kazanç dağıtılan kişinin dar mükellef kurum, gerçek kişi, vergiye tabi olmayan
veya vergiden muaf herhangi bir kişi olması durumunda, transfer fiyatlandırması
yoluyla örtülü olarak dağıtılan kazanç tutarı, örtülü kazanç dağıtılan
nezdinde, Kanunda belirtilen şartların gerçekleştiği hesap döneminin son günü itibarıyla
dağıtılmış kâr payı olarak kabul edilecektir. Bu şekilde dağıtılmış kâr payı
net kâr payı tutarı olarak kabul edilecek ve brüte tamamlanması sonucu bulunan
tutar üzerinden vergi kesintisine tabi tutulacaktır.
Örnek :
(A)
Kurumunun ortağı (B)’ye
emsallere uygun fiyatı 120.000 YTL olan bir malı 70.000 YTL’ye satması halinde
yapılacak işlemler aşağıdaki gibidir:
(A)
Kurumu tam mükellef ise:
50.000
YTL transfer fiyatlandırması yoluyla (B) Kurumuna aktarıldığından, söz konusu
tutar (A) Kurumunun dönem kazancına eklenerek kurumlar vergisi yönünden
tarhiyat yapılacaktır.
Örtülü
kazanç dağıtımı yapılan (B) nezdinde düzeltmenin yapılabilmesi için örtülü
kazanç dağıtan kurum (A) adına tarh edilen vergilerin kesinleşmiş ve ödenmiş
olması gerekmektedir.
(B)
Kurumu ise 120.000 YTL tutarındaki malı 70.000 YTL’ye satın almıştır. Aradaki
50.000 YTL tutarındaki fark bu kurum için kâr payı niteliğindedir.
Bu
çerçevede;
Örtülü
kazanç dağıtımı yapılan (B) tam mükellef kurum ise dağıtılan örtülü kazanç Kurumlar
Vergisi Kanunu’nun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre,
iştirak kazancı istisnası kapsamında değerlendirilecek olup, düzeltme beyanname
üzerinde yapılacaktır.
Örtülü
kazanç dağıtımı yapılan (B), Türkiye’de işyeri veya daimi temsilci aracılığıyla
kâr payı elde edenler hariç olmak üzere dar mükellef kurum veya kurumlar
vergisinden muaf olan dar mükellef ise dağıtılan örtülü kazanç tutarı, örtülü
kazanç dağıtılan nezdinde dağıtılmış net kâr payı olarak kabul edilecek ve bu
miktar brüte tamamlanarak Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 30 uncu maddesinin üçüncü
fıkrasına göre vergi kesintisine tabi tutulacaktır.
Brüt
Tutar[1]: 50.000 ´ 100 =
58.824
100 - 15
Kâr
Payı Tevkifatı: 58.824 ´ % 15= 8.824 YTL
Örtülü
kazanç dağıtımı yapılan (B) kurumlar vergisinden muaf bir kurum ise dağıtılan
örtülü kazanç tutarı, örtülü kazanç dağıtılan nezdinde dağıtılmış net kâr payı
olarak kabul edilecek ve bu miktar brüte tamamlanarak Kurumlar Vergisi
Kanunu’nun 15 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre vergi kesintisine tabi
tutulacaktır.
Örtülü
kazanç dağıtımı yapılan (B) tam veya dar mükellef gerçek kişi ise dağıtılan
örtülü kazanç tutarı, örtülü kazanç dağıtılan nezdinde dağıtılmış net kâr payı
olarak kabul edilecek ve bu miktar brüte tamamlanarak Gelir Vergisi Kanunu’nun
94 üncü maddesinin 6/b bendine göre vergi kesintisine tabi tutulacaktır.
(A)
Kurumu dar mükellef ise:
(A)
Kurumu tarafından, yurt dışında bulunan ana merkeze aktarılan örtülü kazanç
tutarı, örtülü kazanç
dağıtılan nezdinde net kâr payı olarak kabul edilecek ve bu miktar brüte
tamamlanarak Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 30 uncu maddesinin altıncı fıkrasına
göre vergi kesintisine tabi tutulacaktır.
Öte yandan, yurt dışı işlemlerle ilgili olarak yapılacak
ikincil düzeltme işlemlerinin, vergi anlaşmaları çerçevesinde ve söz konusu
anlaşmanın imkan verdiği ölçüde yapılabileceği tabiidir.